Wijk De Ooi krijgt geld van het Rijk om van het aardgas af te gaan

Eind oktober 2020 kwam de uitslag vanuit het ministerie. Het was spannend, want er waren 71 gemeenten die net als gemeente Doesburg ook een aanvraag hadden ingestuurd. Uiteindelijk zijn er 19 gemeenten in Nederland uitgekozen uit deze 2e ronde om een proeftuin te worden voor wonen en leven in een wijk zonder aardgas in de toekomst. Vijf gemeenten komen uit de provincie Gelderland, waaronder gemeente Doesburg. De looptijd van een proeftuin aardgasvrije wijken is circa 8 jaar.

De eerste stap is gezet. Gemeente Doesburg, Waterschap Rijn en IJssel, Wijkraad de Ooi, Liander en woningcorporatie Woonservice IJsselland zijn blij dat de aangevraagde bijdrage aan de wijk wordt gegeven. Samen hebben zij in april 2020 de aanvraag ingediend voor een bijdrage van circa € 4 miljoen uit het programma Aardgasvrije Wijken (PAW) van het Rijk. Hiermee is de wijk De Ooi één van de proeftuinen, in Nederland en ook in Doesburg, waarbij gekeken en gewerkt gaat worden aan het verwarmen van woonhuizen anders dan met aardgas. De kennis en ervaring die wordt opgedaan, gaat in de toekomst ook andere wijken in Doesburg helpen om te verduurzamen.

Wat is een reden om in de toekomst van het aardgas af te gaan?

Nederland wil in 2050, dat is over 30 jaar, aardgas vrij zijn. Aardgas is een fossiele brandstof, wat betekent dat er CO₂ vrijkomt als je het verbrandt en dat de voorraad niet oneindig is. Op dit moment gebruiken bijna alle Nederlandse huizen, bedrijven, scholen, ziekenhuizen en andere gebouwen aardgas en dat zorgt voor een flinke CO₂-uitstoot. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat we in 2030 de uitstoot van broeikassen halveren en in 2050 helemaal draaien op duurzame energie. Van het aardgas stappen we over op duurzame energiebronnen zoals zon, wind en water.

Waarom wordt een hele wijk een proeftuin?

In nieuwbouwwijken wordt al veel rekening gehouden tijdens de bouw van woningen met klimaat besparende maatregelen met het oog op de toekomst, zoals het verwarmen van huizen via een warmtepomp of het leggen van zonnepanelen op de daken. Voor bestaande wijken zijn deze aanpassingen vaak ook nodig, maar dit kost veel geld en per huishouden is dit voor de meeste mensen een flinke aanslag op hun financiële middelen. Daarom kijkt de Rijksoverheid bij het aanwijzen van proeftuinen vooral naar wijken die al ouder zijn en baat hebben bij een duurzame wijkaanpak om zo beter voorbereidt te zijn op de toekomst. En de overheid helpt ze daarbij een handje.

Is wonen zonder aardgas wel mogelijk?

Wonen zonder aardgas en uitstoot van CO2 is mogelijk. Bijvoorbeeld door een combinatie van goede isolatie en het plaatsen van zuinige installaties voor verwarming en gebruik van warm water.

Hoe gaat het nu verder?

In Doesburg is in 2021 een start gemaakt en werken we samen met betrokken partners en bewoners van de wijk De Ooi aan deze proeftuin. Met z’n allen hechten we veel waarde aan goede communicatie en participatie met en door de wijk. Als bewoner wordt u gevraagd om mee te denken bij planning en uitvoering (ook in de communicatie). Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met uw wensen. Het is een plan van aanpak van, voor en door iedereen in de wijk.

    Nieuwsbrieven

    Nieuwsbrief Aardgasvrije wijk de Ooi

    Onderzoeken woningschouw en proefboring

    Onderzoek naar de huizen
     

    Ook de huizen in De Ooi hebben we onderzocht. Een technisch expert heeft gekeken naar hoeveel de huizen nog moeten worden geïsoleerd, hoe er elektrisch gekookt kan worden en hoe het warmtenet de huizen inkomt. De resultaten verwachten we binnenkort. Deze resultaten worden gebruikt om het bestaande plan te verbeteren. We komen hier bij u op terug begin volgend jaar. En het belangrijkste resultaat is: een betaalbaar aanbod ontwikkelen voor u en kunnen garanderen dat de warmte evenveel comfort oplevert als verwarming op gas. Bekijk hier het filmpje met de uitleg.


    Proefboring
     

    Het warmtenet wat we willen maken krijgt straks warmte uit de Oude IJssel. De warmte (niet het water!) wordt opgeslagen in de bodem. De bodem moet hiervoor geschikt zijn en daar is onderzoek naar nodig. Daarom is er een proefboring uitgevoerd. Bekijk hier het informatiefilmpje.

    Startgebied

    Het project start in het onderstaande gebied (zie afbeelding). Dit gebied is gekozen in overleg met Woonservice IJsselland en Alliander (de beheerder van het gasnetwerk). Ook de Wijkraad en Bewonersraad zijn bij deze keuze betrokken. Dit bleek de meest logische plek om te starten.

    In dit startgebied is namelijk geen sprake van gietijzeren gasleidingen, in tegenstelling tot een gedeelte van de rest van de wijk. Bij het openmaken van de grond in een gebied met een gietijzeren gasleiding, is de netbeheerder verplicht de desbetreffende gasleiding te vervangen. En dat willen we niet: het gasnetwerk blijft voorlopig liggen, zodat degenen die niet willen meedoen, het niet verplicht zijn. Klik hier voor de adressenlijst van het startgebied.

    We verwachten dat alle inwoners van het startgebied eind 2022 of begin 2023 een aantrekkelijk en betaalbaar aanbod krijgen. Bij voldoende deelname starten de werkzaamheden voor aansluiting van het warmtenet. Wanneer we in de rest van de wijk beginnen is nog niet bekend. Wij werken aan een aanpak om bovengenoemde moeilijkheden op te lossen, zodat op termijn de gehele wijk kan worden aangesloten.

    Wilt u meer weten? Neem dan contact op met onze projectleiders. Zij zijn te bereiken via tel: (010) 89 90 175 (doordeweeks bereikbaar tussen 9.00 en 17.00 uur), of via e-mail: lynn.vanheule@dewarmteregisseurs.nl.

    Tijdsplanning

    Meedoen en meepraten

    Praat en denk mee! We kunnen ons voorstellen dat u veel vragen heeft over het project, bijvoorbeeld over elektrisch koken, wat het u gaat kosten en wat de aanpassingen in uw huis zullen zijn. Op niet alle vragen zijn nog antwoorden, maar we willen u graag uitgebreid informeren over wat we al wel weten.

    Ook zijn we benieuwd naar uw ideeën, vragen, zorgen en tips. Daarom organiseren we dit jaar een aantal mogelijkheden om dit met u te bespreken. Hierover volgt binnenkort meer nieuws. Bij alles wat wij organiseren volgen wij de landelijke coronarichtlijnen.

    Wijkraad en Bewonersraad

    Wij stemmen regelmatig af met de wijkraad De Ooi en met de bewonersraad van Woonservice IJsselland voor de communicatie vanuit dit project richting de wijk, aan u als bewoner. Uiteraard bent u ook vrij om contact te zoeken met hen voor informatie of antwoord op uw vragen.

    De wijkraad (contact): wijknieuwsdeooi.nl behartigt de belangen voor de huiseigenaren en de bewonersraad behartigt de belangen voor de huurders: woonserviceijsselland.nl

    Resultaten enquête De Ooi

    Wij vinden het belangrijk dat u als inwoner van de wijk De Ooi ons kunt laten weten welke vragen, zorgen, wensen of ideeën u heeft over de aardgasvrije wijk. Daarom heeft er van november tot en met 23 december 2021 een vragenlijst uitgestaan. Ook hebben wij met een kraampje bij de Aldi gestaan en mensen gesproken met dezelfde vragen. Helaas kon door de aangescherpte Coronamaatregelen andere acties in de wijk niet doorgaan. In totaal hebben circa 35-38 personen (respondenten) de enquête ingevuld. Hiervoor onze hartelijke dank!

    Resultaten enquête.

    Veel gestelde vragen

    Veel gestelde vragen project aardgasvrije wijk De Ooi
     

    Wanneer wordt het warmtenet aangelegd?

    In 2021 en 2022 worden de plannen eerst verder uitgewerkt en in 2023 krijgen de eerste bewoners een aantrekkelijk aanbod. De gemeenteraad en Woonservice IJsselland moeten nog een besluit nemen over de aanleg van het warmtenet. Bij voldoende deelname en bij positieve besluiten verwachten we in 2023 te kunnen beginnen met de aanleg van het warmtenet. De aanleg in de hele wijk zal waarschijnlijk gefaseerd plaatsvinden tussen 2023 en ca. 2026.

    Kan ik ook een aansluiting krijgen voor koeling?

    Nee, dat kan helaas niet. Het leveren van koeling vraagt een te grote aanpassing aan de woningen. Radiotoren voor de verwarming zijn niet geschikt om koeling te leveren. Leveren van koeling zal daarom zo duur worden dat het niet meer mogelijk is om voor alle inwoners een aantrekkelijk aanbod te doen. Dit wordt daarom in de plannen nu niet meegenomen. Er zijn overigens verschillende manieren om uw huis koel te houden. Zie hier 6 tips van mileucentraal.

    Wanneer kan ik worden aangesloten op het warmtenet?

    Op dit moment wordt onderzocht om met de aanleg van het warmtenet aan de westkant van de wijk te beginnen in 2023 en de jaren daarna naar het oosten uit te breiden.

    Mogen bewoners meedenken over de aanleg van het warmtenet?

    Ja, de bewoners kunnen meedenken! Zoek contact met projectleider Lynn Vanheule (lynn.vanheule@dewarmteregisseurs.nl) als u wilt meedenken! Verder organiseren we bewonersavonden en denkt de Wijkraad en de Bewonersraad WIJ actief mee. We zoeken mensen die willen meedenken over de aanpassingen in de woningen, hoe we overlast kunnen beperken, overige verbeterkansen in de wijk en hoe we dit project gewoon leuk kunnen maken!

    Waarom is gekozen voor een warmtenet op 70 graden Celsius en niet een lagere temperatuur?

    Een aansluiting op een 70 graden Celsius warmtenet heeft voor de inwoners van de Ooi een groot voordeel. Dan zijn er minder aanpassingen aan de woning nodig dan bij veel andere technieken zoals warmtepompen. Hierdoor blijft het project betaalbaar voor iedereen. Het is overigens wel mogelijk om in de toekomst de temperatuur alsnog te verlagen als de woningen meer worden geïsoleerd.

    Waarom is niet gekozen voor verwarming met warmtepompen?

    Dit is in De Ooi minder geschikt en veel duurder dan een warmtenet. Verwarming met warmtepompen is een goede oplossing voor nieuwbouw woningen met de hoogste isolatie en met zogenaamde lage temperatuur verwarming. Installeren van individuele warmtepompen in bestaande woningen vraagt dure aanpassingen zoals veel extra isolatie, vloerverwarming of andere radiatoren. Een warmtepomp vraagt ook meer ruimte dan een huidige CV-ketel, dat is voor woningen in De Ooi niet handig.

    Bewoners kunnen zelf uiteraard kiezen voor deze techniek, maar het is niet realistisch om dit van alle bewoners van de Ooi te verwachten.

    Waarom is niet gekozen voor volledige elektrische verwarming, in combinatie met zonnepanelen?

    Elektrische verwarming werkt niet efficiënt en het elektriciteitsnet kan het niet aan. Elektrische verwarming kost veel elektriciteit, ongeveer drie/vier keer zoveel als verwarming via het warmtenet. Bovendien wekken de zonnepanelen vooral in de zomer elektriciteit op terwijl de elektriciteit voor de verwarming in de winter nodig is. Daarmee maakt dat geen goede techniek om de wijk te verwarmen.

    Waarom is niet gekozen voor verwarming met waterstof?

    Waterstof wordt nog niet geleverd aan woningen, alleen in proefprojecten. Het kabinet heeft waterstof tot 2030 ook gereserveerd voor de industrie. Ook verwachten we dat waterstof twee tot drie keer duurder wordt dan aardgas.

    Verwarming van woningen met waterstof lijkt aantrekkelijk omdat er weinig aanpassingen aan de woningen nodig zijn. Op dit moment wordt er nog niet op grote schaal duurzame waterstof (vaak ‘groene waterstof’ genoemd) geproduceerd, de verwachting is dat dit nog 10 tot 20 jaar gaat duren. Voor de productie van groene waterstof is veel duurzame elektriciteit nodig. Als we waterstof zouden gebruiken voor verwarming van de wijk, dan is ongeveer vijf keer zoveel groene stroom nodig dan als we de wijk verwarmen met een aquathermisch warmtenet. Dit is niet alleen zonde van de schaarse groene stroom maar het maakt het opwekken van warmte uiteindelijk ook veel duurder. Op dit moment wordt nog geen 25% van alle elektriciteit in Nederland duurzaam opgewekt. We moeten dus zuinig zijn met de stroom die we hebben.

    Zie ook: Waterstof van belofte naar praktijk.

    Is het warmtenet (70 gaden) met aquathermie de meest duurzame techniek?

    Het is de beste techniek qua kosten/duurzaamheid. De meest duurzame techniek (technieken gebaseerd op lage temperatuur verwarming) zou te veel aanpassingen aan de woningen in De Ooi vragen (veel extra isolatie namelijk) en is daardoor te duur.

    Waarom moeten we überhaupt van het aardgas af in Nederland?

    De volgende links geven het antwoord op deze vraag:

    Wat merken de bewoners ervan dat de warmte voor het warmtenet uit de Oude IJssel wordt gehaald?

    Niks. Via het warmtenet wordt warmte geleverd van 70 graden voor verwarming en voor warm water, hierbij is niet meer merkbaar hoe deze warmte is opgewekt. Er stroomt ook geen water uit de Oude IJssel door de leidingen, de warmte wordt via een zogenaamde warmtewisselaar onttrokken uit de Oude IJssel op het moment dat het water voldoendewarm is.

    Kan er in de winter wel voldoende warmte worden onttrokken uit de Oude IJssel?

    Ja, dit is uitgerekend. In de zomer wordt warmte onttrokken en opgeslagen in een ondergrondse buffer. In de winter wordt deze warmte gebruikt om m.b.v. warmtepompen de temperatuur op te voeren naar de gewenste 70 graden. Op deze manier kan met 1 kWh elektriciteit 4 kWh warmte worden geproduceerd.

    Is aquathermie slecht voor de natuur en waterkwaliteit van de Oude IJssel?

    Nee, ecologen van het Waterschap Rijn en IJssel hebben naar de plannen gekeken. We houden ook rekening met de speciale eigenschappen van De Oude IJssel: met droge zomers slaan we een seizoen over en gebruiken we de buffers in de bodem. We werken nauw samen met het Waterschap om de ecologie niet te verstoren.

    Zie verder: Het rapport (onderdeel van WARES-programma) over effecten van koudelozingen op de waterkwaliteit en ecologie.

    Welke aanpassingen aan de woning zijn nodig, bij een aansluiting op het warmtenet?

    Allereerst: ieder woningeigenaar krijgt individueel advies. Ook kijken we samen naar subsidieregelingen en leningen om een aantrekkelijk aanbod voor u te maken! We kijken daarbij naar alle kosten nu en in de toekomst. De volgende aanpassingen verwachten we:

    • Een gasfornuis wordt vervangen door een inductiekookplaat. Soms heeft uw nieuwe pannen nodig.
    • De CV-ketel wordt vervangen door een zogenaamde afleverset. De afleverset draagt de warmte over van het warmtenet aan de radiatoren en warmwater systeem voor uw warme tapwater (voor de douche en kraan).
    • Slecht geïsoleerde woningen (label D of slechter) moeten beter geïsoleerd worden. Dit zorgt voor een lagere energierekening en een beter wooncomfort.

    Specifiek voor de huurders huurders van WIJ: De meeste woningen van WIJ zijn al geschikt voor aansluiting op een warmtenet, voor een deel van de woningen is extra isolatie gewenst, de verbetering van de isolatie zal in deze gevallen door WIJ worden verzorgd.

    Wat is aquathermie?

    Aquathermie is de verzamelterm voor verwarmen met water. Het gaat om warmte en koude uit oppervlaktewater, afvalwater, drinkwater en rioolwater. In De Ooi kijken we naar warmtewinning uit de Oude IJssel, oppervlakte water dus. De warmte uit de Oude IJssel wordt in de warme dagen van het jaar opgeslagen in de bodem zodat die beschikbaar is op de koude dagen van het jaar. De warmte wordt nog  verder opgewaardeerd met warmtepompen naar bruikbare warmte.

    Wat is aquathermie

    Kunnen huurders van WIJ meebeslissen en meedenken?

    Ja! Neem contact op met Marc Smijers van WIJ. Er wordt een voorstel van Woonservice IJsselland aan de bewoners voorgelegd vanaf 2022. WIJ vindt het belangrijk dat zoveel mogelijk huurders instemmen met dit voorstel, voor een positief besluit moet minimaal 70% van de huurders mee willen doen.

    Bij de voorbereiding van het voorstel wordt de bewonersraad betrokken, dit moet een waarborg geven dat de belangen van de huurders worden meegenomen bij opstellen van het voorstel.

    Voor een warmtenet is er maar één aanbieder en kun je niet overstappen, hoe wordt gewaarborgd dat bewoners in de toekomst niet alsnog duurder uit zijn?

    We gaan de beste warmteleverancier selecteren voor de buurt. De gemeente en Woonservice IJsselland zullen allebei afspraken maken over de tarieven met de warmteleverancier. Zowel de gemeente als Woonservice IJsselland ziet erop toe dat de afspraken worden nageleefd. Als de leverancier zich niet aan de afspraken houdt zal de gemeente een andere leverancier selecteren.

    Contact

    Als u vragen heeft over dit project kunt u contact opnemen met onze projectleiders. Zij zijn te bereiken via tel: (010) 89 90 175 (doordeweeks bereikbaar tussen 9.00 en 17.00 uur), of via e-mail: lynn.vanheule@dewarmteregisseurs.nl.